ଦି ଭୁବନେଶ୍ୱର ପୋଷ୍ଟ

ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ରୂପାନ୍ତରଣ | ୨୫ ମେ, ୨୦୨୬

ଖଣିରୁ ମସ୍ତିଷ୍କ: ଓଡ଼ିଶାର ନୂତନ ସର୍ଭଭେନ ଏଆଇ (AI) ହବ୍‌ରେ ସାମିଲ ହେଲା ‘ଜେମିନି ୩.୫’, ଶାସନରେ ହେବ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରୟୋଗ

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଓଡ଼ିଶା — ଓଡ଼ିଶାକୁ ଦେଶର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ରାଜ୍ୟର ନୂତନ ₹୨୦,୦୦୦ କୋଟିର ‘ସର୍ଭଭେନ ଏଆଇ ହବ୍’ (Sovereign AI Hub) ର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ବିଷୟରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।

ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ବ୍ଲାକ୍ ସ୍ୱାନ ସମିଟ୍‌ (Black Swan Summit) ରେ ବିଶ୍ୱର ଅଗ୍ରଣୀ ଟେକ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସହ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଗୁଗଲ୍‌ର ନୂଆ ଜେମିନି ୩.୫ ଫ୍ଲାସ୍ (Gemini 3.5 Flash) ଏବଂ ଜେମିନି ଓମ୍‌ନି (Gemini Omni) କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜନସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।

ଏହି ଯୋଜନା ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ—ଯାହା ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଖଣି-ଭିତ୍ତିକ ଅର୍ଥନୀତିରୁ “ଜ୍ଞାନ-ଭିତ୍ତିକ” (Knowledge Economy) ଅର୍ଥନୀତି ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇ ନେବ।

“ଓଡ଼ିଆ-ପ୍ରଥମ”: ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ କଣ୍ଠ-ଚାଳିତ (Voice-Driven) AI

ଭାରତରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଶାସନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାଷା ଏବଂ ସାକ୍ଷରତା ସବୁବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସାଜିଛି। ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ଆଇଟି (E&IT) ବିଭାଗ ‘ଜେମିନି ୩.୫’ ସାହାଯ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ କଣ୍ଠ-ଚାଳିତ (Voice-enabled) ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି।

[ପାରମ୍ପରିକ ସରକାରୀ ସେବା] ---> ଜଟିଳ ୱେବ୍ ପୋର୍ଟାଲ୍ ---> ଟେକ୍ସଟ୍ ଓ ସାକ୍ଷରତା ଆବଶ୍ୟକ
[ଓଡ଼ିଶା ସର୍ଭଭେନ ଏଆଇ ହବ୍]   ---> ଜେମିନି ଓଡ଼ିଆ ଭଏସ୍   ---> ସହଜ ଓଡ଼ିଆ କଥାବାର୍ତ୍ତା

ଏହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଜନଜାତି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ କେବଳ ନିଜ ମୋବାଇଲ୍‌ରେ କଥା ହୋଇ ସରକାରୀ ଯୋଜନା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଏବଂ କୃଷି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ସୂଚନା ପାଇପାରିବେ।

ଏହା ସହିତ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ବହୁଭାଷୀ ଅନୁବାଦ ପାଇଁ ଗୁଗଲ୍‌ର ନୂତନ ରାମ୍ବଲର୍ (Rambler) ସିଷ୍ଟମ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ, ଯାହା ଓଡ଼ିଆ, ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆଦିବାସୀ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ତତ୍କାଳ ଅନୁବାଦ କରିପାରିବ।

ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା: ସମୁଦ୍ର ନଜର ରଖିବ ‘ଜେମିନି ଓମ୍‌ନି’

ରାଜ୍ୟ କ୍ୟାବିନେଟ୍‌ରେ ପାରିତ ହୋଇଥିବା ଐତିହାସିକ ଓଡ଼ିଶା ସାମୁଦ୍ରିକ ମତ୍ସ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିଲ୍, ୨୦୨୬ ର ପାରିତ ହେବା ପରେ ଏହି ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି।

ଉପକୂଳ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ମତ୍ସ୍ୟ ଚାଷ ପାଇଁ ଜେମିନି ଓମ୍‌ନି (Gemini Omni) ର ଭିଡିଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। ଏହି ଏଆଇ (AI) ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାଟେଲାଇଟ୍ ମ୍ୟାପିଂ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଭିଡିଓ ଫିଡ୍‌କୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବ।

                        [ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଭିଡିଓ ଫିଡ୍ ]
                                        │
                                        ▼
      [ ଜେମିନି ଓମ୍‌ନି ପ୍ରୋସେସିଂ ] ──> ବେଆଇନ କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ ବୋଟ୍ ଚିହ୍ନଟ
                                        │
                                        ▼
                     [ କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ସୁରକ୍ଷା ଆଲର୍ଟ ]

ଯଦି କୌଣସି ବେଆଇନ କିମ୍ବା ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇନଥିବା ବିଦେଶୀ ଜାହାଜ ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେବେ ଏହି ସିଷ୍ଟମ୍ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କୋଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ (Coast Guard) କୁ ଆଲର୍ଟ ପଠାଇବ।

ଶିଳ୍ପ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହରୁ ରକ୍ଷା

ଏହି ଏଆଇ ହବ୍ ପାଇଁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏକ ୫୦-ମେଗାୱାଟ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୨୫,୦୦୦ ଗୁଡ଼ିଏ ହାଇ-ଏଣ୍ଡ GPU ରହିବ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଭାରୀ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ:

• ଶିଳ୍ପ ସୁରକ୍ଷା: ଖଣି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନିୟମ ପାଳନ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ଜେମିନିର ଭିଜନ ଏଆଇ (Vision AI) ମଡେଲ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।
• ଅଂଶୁଘାତ ପରିଚାଳନା: ଟିଟିଲାଗଡ଼ ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁର ଭଳି ପ୍ରବଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଦିନର ସବୁଠାରୁ ଗରମ ସମୟ (ସକାଳ ୧୧ଟାରୁ ଅପରାହ୍ନ ୩ଟା) ମଧ୍ୟରେ ବାହାରେ କାମ କରୁଥିବା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସୂଚୀକୁ ଏଆଇ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରିବ।

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ଏହି ଅବସରରେ କହିଛନ୍ତି, “ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ: ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ ଏଆଇ (AI) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତିଟି ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା, ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଆଇଟି କରିଡରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦୂର ଉପକୂଳର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ଭାଇମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।”